ترجمه با کیفیت

۱۲ نکته و رهنمود برای مترجمین حرفه‌ای، جهت ارائه‎ی ترجمه‎های باکیفیت

هیچ مترجم حرفه‎ای نمی‎تواند خود را بی‎نیاز از یادگیری ابزار و روش‌های جدید برای ارائه‎ی ترجمه‎های بهتر بداند. به همین دلیل است که مایلیم نکات و رهنمودهایی را برای مترجمین ارائه دهیم. چه آن دسته از مترجمینی که هنوز ترجمه‎ی متنی که گرفته‎اند را شروع نکرده‎اند، چه آنانی که هم‎اینک مشغول ترجمه هستند و چه آنانی که ترجمه‎شان را تمام کرده‎اند و می‎خواند آن را به مشتری تحویل دهند، اگر می‎خواهند برای بهترین آژانس‎های ترجمه کار کنند، بهتر است به این رهنمودها توجه کنند.

برای بسیاری از آژانس‎ها یا شرکت‌هایی که ارائه‌دهنده‌ی خدمات ترجمه هستند، فرایند ترجمه برای یک مشتری شامل مراحل متعددی است که اغلب مترجمین مستقل از آن باخبر نیستند. ما متوجه مترجمینی شده‎ایم که زمانی را صرف آموزش در شبکه ترجمه ما کرده‎اند و با تمام فرایندهای موردنیاز و استانداردهای کیفیت که باید جهت تبدیل‌شدن به مترجمین مستقلِ بهتر رعایت شود، آشنا شده‎اند و رویکردشان جدی‎تر و حرفه‌ای‌تر از کسانی است که بدون ضابطه وارد این عرصه شده‎اند. ترجمه کردن، صرفاً تایپ کردن به زبان مقصد و یا صرفاً استفاده از یکی دو ابزار حافظه‎ی ترجمه نیست. یک سرویس ترجمه‎ی حرفه‎ای معمولاً هم نیازمند بازنگری (ویرایش) و هم نیازمند نمونه‎خوانی است. این دو مرحله‎، مراحلی ضروری هستند که لازم است قبل از این‌که بگوییم ترجمه‎ای برای تحویل به مشتری آماده است، رعایت شوند.

یک خدمت حرفه‎ای ترجمه باید مراحل بررسی را مستقلاً طی کند. این امر بدان معنا است که یک مترجم نمی‎تواند فردی باشد که ترجمه را موردبازنگری قرار می‌دهد (ویراستار) و نمونه‎خوان نیز باید می‌بایست فردی ثالث باشد. انجام این کار اغلب به دلیل محدودیت‌های زمانی عملی نیست و مترجم پس از دریافت نظرات ویراستار تبدیل به نمونه‎خوان می‎شود؛ اما به‌هرحال مراحل بررسی کیفیت باید طی شوند؛ حال اگر شما یک مترجم مستقل باشید، این کار را چگونه انجام می‎دهید؟ اگر یک مترجم مستقل باشید، باید یک مرحله‎ی بررسی را قبل از تحویل ترجمه به مشتری طی کنید و هیچ‌گاه نباید بدون چک کردن ترجمه‎تان آن را به مشتری تحویل دهید. گاهی درخواست کردن از همکاران که وقت گران‌بهایشان را به خواندن ترجمه شما اختصاص دهند، کار پیچیده‎ای است. به‌هرحال آن‌ها هم سرشان شلوغ است؛ اما هیچ مترجمی نباید به‌صورت ایزوله و جدا از همکاران خود کار کند. از زمان پیدایش حافظه‎های ترجمه و ابزارهای مربوطه که کار ما را دقیق‌تر از قبل کرده‎اند، زمانه عوض‌شده است. امروزه مترجمین با فشردن یک دکمه، حجم عظیمی از اطلاعات را از طریق اینترنت در پیش خود دارند؛ بنابراین مطالعه‎ی ترجمه قبل از تحویل و استفاده از ابزاری نظیر XBench یا QA Distiller برای پروژه‎های ترجمه‎‌ی بزرگ الزامی است، چراکه این ابزارها فایل‎های متعددی را مدیریت می‎کنند و انسجام بین آن‌ها را حفظ می‎کنند.

نکته این است که وقتی مشتریان و حتی ما مترجمان، راجع به «ترجمه» صحبت می‎کنیم، منظورمان کل فرایند است، یعنی فرایندی که عموماً TEP (ترجمه-ویرایش-نمونه‎خوانی) نامیده می‎شود. تحویل یک ترجمه باکیفیت از مرحله‌ی آغازین ترجمه، برای پیشرفت یکنواخت سایر مراحل ضروری است.

شبکه مترجمین ترجمانو ۱۲ رهنمود برای مترجمان دارد که رعایت این نکات می‎تواند به افراد حرفه‎ای در زمینه‌ی ترجمه کمک کند تا خدمات ترجمه‎ی باکیفیتی را ارائه دهند و به‌این‌ترتیب بتوانند مراحل ناکارآمد و زمان‎بَر را کاهش دهند. با ما همراه باشید تا در ادامه ۱۲ نکته را برای انجام ترجمه بهتر، به شما معرفی کنیم.

نکاتی برای ترجمه بهتر

رهنمودهایی برای مترجمین حرفه‌ای (مترجمینی که با دارالترجمه‌ها و شرکت‌های بزرگ کار می‌کنند)

  1.   قبل از شروع ترجمه، حتماً تمام متونی که قرار است ترجمه شوند را مطالعه کنید. دستورالعمل‎هایی که برایتان آشکار می‎شوند را درک کنید: آن‌ها روشی را که بر اساس آن ترجمه باید انجام گیرد را نشانتان می‎دهند. مطمئن شوید تمام فایل‎ها و متونی که مشتریان لازم دارند به دستتان رسیده‎اند.
  2. اطمینان حاصل کنید که با موضوع و سبک زبان متن موردنظر راحت‎ هستید و این موضوع را با مدیر پروژه ترجمه در میان بگذارید. اگر صرفاً به خاطر گسترش کسب‌وکارتان وارد حوزه‎هایی از ترجمه شوید که در آن‌ها تخصص و مهارت ندارید، زمان زیادی را باید صرف تسلط بر واژگان و اصطلاحات تخصصی آن رشته کنید. این کار هیچ اشکالی ندارد، اما متوجه باشید که در این حالت بررسی کیفیت و بازنگری توسط خودتان، مهم‌تر نیز می‎شود. متأسفانه موضوعاتی هستند که شما صلاحیت ترجمه آن‌ها را ندارید. هیچ اشکالی ندارد. مترجمان حرفه‎ای در چند رشته‎ی معدود مهارت و تخصص ترجمه دارند و با گذر زمان آن‌قدر ترجمه‎شان خوب و ماهرانه می‎شود که به‌ندرت خارج از حیطه‎ی مهارت و توانایی خودشان متنی برای ترجمه متقبل می‎شوند.
  3. اطمینان حاصل کنید که با فرمت فایل آشنا هستید. اگر برای یک شرکت ترجمه کار می‎کنید، این فایل‎ها احتمالاً در فرمت سازگار با ترجمه و به همراه یک حافظه‎ی ترجمه می‎آیند. ابزار CAT که مشتری برای شما تعیین کرده را تغییر ندهید. برای مدیران پروژه‎ی ترجمه، هیچ احساسی بدتر از این نیست که فایلی را دریافت کنند که مجبور باشند به دلیل فرمت بد، روی محتوای آن دوباره‎کاری کنند. شاید شما با استفاده از ابزاری که سازگاری کاملی با فرمت‎های مختلف دارد، در هزینه‎هایتان صرفه‎جویی کنید، اما اگر این کار را خودتان متقبل شده باشید و فرمت اصلی نیز فرمت بسیار سنگینی باشد، احتمالاً وقت مدیر پروژه را هدر خواهید داد و رابطه‌ی خود با وی را خراب خواهید کرد. چراکه آن‌ها مجبورند کل فایل را بازسازی نمایند و فارغ از کیفیت ترجمه‎ی شما، زمانی که صرف این کار می‎کنند قابل بازیابی نیست. نتیجه این امر این است که شما ممکن است یک مشتری را از دست بدهید.
  4. از هر مطلب رفرنس یا مرجع، رهنمودهای مرتبط با سبک، واژه‎نامه و پایگاه داده‌ی اصطلاحات، استفاده کنید. هیچ‌گاه واژه‎نامه‎ای که به همراه متن برایتان ارسال‌شده است را نادیده نگیرید. اگر مشتری پایگاه داده‌ای تهیه‌کرده است، از آن استفاده کنید. اگر یک فایل ساده‎ی اکسل است، به تمام ابزاری که می‎توانند این فرمت را به ابزار CAT تبدیل کنند آشنا هستید و cvs می‎تواند ظرف چند ثانیه یک فایل واژه‎نامه برایتان بسازد. لازم است ازنظر اصطلاحات و سبک، با کار قبلی خود هم‌خوانی داشته باشید. شما احتمالاً نخستین مترجمی نیستید که در یک فرایند نشر مشارکت دارد. مشتریانی که صرفاً یک‌بار سفارش ترجمه دهند کم هستند و اگر می‎خواهید در کسب‌وکار ترجمه موفق باشید، لازم است مشتریانی را که به‌طور منظم سفارش ترجمه می‎دهند و دست‌به‌جیب هستند، به خود جلب کنید زیرا این امر به معنای برخورداری از درآمد پیاپی از طریق ترجمه است. شاید نخستین باری باشد که یک فایل یا فایل‎هایی را ترجمه می‎کنید. شاید نخستین باری باشد که برای یک مشتری خاص ترجمه می‎کنید، اما آن‌ها احتمالاً قبلاً بارها سفارش ترجمه داده‎اند و انتظار انسجام در سبک و معادل اصطلاحات تخصصی رادارند.
  5. اگر با حافظه ترجمه یا واژه‌نامه مشکلی دارید، فوراً با مدیر پروژه ترجمه تماس بگیرید. مترجمین قبلی ممکن است از آن‌ها پیروی نکرده باشند یا شاید اوضاع بر وفق مرادشان نبوده است. اگر در کیفیت مطالبی که در اختیار شما قرارگرفته است ایرادی مشاهده می‌کنید، یا نمی‌دانید چطور از حافظه ترجمه یا واژه‌نامه پیروی کنید، با مدیر پروژه ترجمه تماس بگیرید و اجازه دهید اگر مشکلی در منبع/سورس وجود دارد، آن‌ها در جریان باشند. اگر به دلیل محدودیت‌های زمانی این کار امکان‌پذیر نیست، ازآن‌چه قبلاً انجام‌شده است پیروی نمایید، حتی اگر سبک شخصی شما و اولویت‎های شخصی شما متفاوت باشند. درصورتی‌که مسائلی در خصوص اصطلاحات مشاهده می‌کنید، در یک فایل جداگانه آن‌ها را یادداشت کنید و در خصوصشان نظرات خود را بنویسید. شاید وقتی‌که ترجمه را تمام کردید، حس مرور دوباره و پیدا کردن خطاها را نداشته باشید. اجازه دهید مدیر پروژه ترجمه ازآنچه رخ‌داده است مطلع باشد. به یاد داشته باشید که بازخوردها را همیشه موردتوجه قرار دهید چراکه موجب ارتقای کیفیت و بهبود ترجمه‎تان می‌شود. شاید در مقابل چشمان مدیر پروژه ترجمه‎ی خود، نمراتی دریافت کنید و به یک مترجم جدی که به کیفیت ترجمه اهمیت زیادی می‌دهد، مشهور شوید.
  6. اگر با مشکلی در متن یا فرمت متن یا تعداد واژگان یا زمان تحویل روبه‌رو شدید، با مدیر پروژه ترجمه خودتان یا مشتری خود تماس بگیرید.
  7. رفرنس‎های مرتبط با سوژه‎ی متنی که قرار است ترجمه کنید را در اینترنت پیدا کنید. اگر قرار است متنی فنّی راجع به دوچرخه ترجمه کنید، وب‌سایت برند دوچرخه را به زبان خودتان پیدا کنید. رقبای سازنده‌ی هر کالایی، اغلب منابع اصطلاحاتی و سبک خوبی بشمار می‌روند. اگر مشغول ترجمه متنی در خصوص تجهیزات پزشکی هستید، لازم است مطالب مرتبطی را در وب‌سایت‌های مرتبط پیدا کنید. قبل از اینکه ترجمه‎تان را شروع کنید، موارد فوق را انجام دهید. رعایت این موارد، «کار زمینه‎ای» نامیده می‌شود. این کار در کوتاه‌مدت و در بلندمدت مفید واقع می‌شود. این کار شبیه بررسی رفرنس (رفرنس چک) هست. آیا کاری را متقبل می‌شوید که اطلاعی راجع به آن ندارید؟ آیا در زندگی واقعی باکسی که نمی‎شناسید و بدون اینکه بررسی کنید که وی چه کسی است، ملاقات می‎کنید؟ آیا شرکت‌ها در خصوص مترجمان مستقل و کارکنانی که قرار است استخدام کنند، رفرنس چک انجام می‌دهند؟ و مهم‌تر اینکه به یک محقق در موضوعاتی که در آن‌ها در مقام یک مترجم مستقل تخصص دارید، تبدیل شوید. خودتان را برای روزی آماده کنید که ارتباط با اینترنت قطع‌شده است و به منابع آنلاین اطلاعات دسترسی ندارید؛ اما همچنان زمان برای تحویل ترجمه‎تان دارید.
  8. وقتی‌که ترجمه‎تان را تمام کردید، بررسی‌کننده‌ی املای واژگان را اجرا کنید و هرگونه خطای املایی یا تایپی را اصلاح نمایید. اکنون وقت آن فرارسیده که به ویراستار خود تبدیل شوید و کل متن ترجمه را بخوانید و آن را با متن اصلی مطابقت دهید. بعدازاین کار، مجدداً اما این بار بدون رجوع به متن اصلی، ترجمه‎تان را از اول تا آخر بخوانید مطمئن شوید که مشکلی ندارد. خوانندگان به متن مبدأ شما دسترسی ندارند و رک و راست اگر بخواهیم بگوییم، آن‌ها به متنی که ترجمه‌شده است و اینکه چگونه ترجمه‌شده است اهمیتی نمی‎دهند. آن‌ها تمایل دارند متنی روان به زبان خودشان بخوانند و مترجم نقش پل را بین زبان مبدأ و زبان مقصد ایفا می‎کند. ترجمه‎ی شما باید جوری خوانده شود که انگار در زبان مقصد نگارش شده است؛ عاری از ترجمه‎های تحت‌الحفظی و عبارات پیچیده و ثقیل که مستقیماً به زبان مقصد برگردانده شده‎اند و ترجمه باید بدون خطا باشد.
  9. ترجمه خود را با متن مبدأ انطباق دهید تا مطمئن شوید که هیچ قسمتی از متن اصلی جا نیفتاده باشد. اکثر ابزار CAT شامل امکانات استاندارد QA، درون نرم‎افزار خود می‎باشند. هر ابزار امکانات مختلفی دارد، اما همگی آن‌ها در شناسایی بخش‎های جاافتاده‎ی مختلفی که بدون ترجمه رهاشده‌اند، حتی اعداد جاافتاده یا اشتباه، مفید واقع می‎شوند. اگر ابزار CAT شما فقط فرایندهای بررسی پایه را داشته باشید یا شما بخواهید ترجمه‎تان عمیق‌تر چک شود، توصیه من این است که از XBench استفاده کنید. شما حتی می‎توانید حافظه‎های ترجمه را بارگذاری کنید و انسجام آن‌ها را، فرمت‎بندی و یک‌دستی در میان فایل‎ها را و قسمت‎های جاافتاده را بررسی کنید؛ هم‌چنین ترجمه‎های مشکوک را نیز بررسی کنید، یعنی جاهایی که قسمت‎های مختلف از متن مبدأ، ترجمه‎ی مشابهی ارائه کرده‎اند، یا برعکس، جاهایی که یک فایل مبدأ چند ترجمه تولید کرده است. مشتری شما حتماً قدر این کار شما را می‎داند.
  10. تحت‌الحفظی ترجمه نکنید. سفارش‎دهندگان ترجمه و خوانندگان آن، هیچ‌گاه ترجمه‎هایی که کلمه به کلمه از زبان مبدأ ترجمه‌شده‎اند را نمی‎پسندند. این نوع ترجمه قابل‌قبول نیست. غیر از متون فنّی، در بقیه متون عبارات و پیچ‌وخم‌های جملات به‌ندرت به‌صورت تحت‌الحفظی از یک زبان به زبان دیگر برگردانده می‎شوند. مطالب فنی شامل متون داروشناسی، مهندسی، ترجمه‎هایی از متون مربوط به خودرو، متون پزشکی، نرم‏افزار، حق ثبت اختراع و غیره. در ترجمه‎های حقوقی، دقت و صحت از زیبایی مهم‌تر است. مثال‌ها و رفرنس‎های زیادی ممکن است برای نویسنده‎ی متن مبدأ بسیار مرتبط و روشن باشند، اما برای مخاطب متن مقصد این‌گونه نباشد. چند سال قبل، وقتی‌که نخست‎وزیر بریتانیا اعلام کرد قصد دارد به ژاپن سفر کند و خود را آماده می‎کند تا در خط‎مشی‎های سیاسی خود تا «آخرِ همه‌چیز» (نام یک فیلم) برود، مترجمان ژاپنی را هاج و واج کرد. این فیلم در ژاپن اکران نشده بود. مترجمان وب‌سایت، هر نوع کتاب و نشریات پژوهشی، اخبار و کلیپ‎های خبری، CV ها، همگی لازم است زیبایی و روانی بیان را رعایت کنند که فقط با یک «رویکرد خنثی در قبال ترجمه» حاصل می‎شود. لازم است از کارتان فاصله بگیرید و ازنقطه‌نظر انتقادی آن را ویرایش و نمونه‎خوانی کنید. لازم است همیشه به نحوی به ترجمه‎تان نگاه کنید که گویی محصول نهایی تهیه‌شده است. شما یک خدمات ترجمه‎ی حرفه‎ای ارائه می‎دهید و هر یک از مشتریانتان منحصربه‌فرد هستند. روی ویراستاران و نمونه‎خوانان جهت رفع نواقص و اشتباهات کارتان اتکا نکنید. هیچ‌کس تمایلی به تصحیح بی‎دقتی افراد دیگر ندارد.
  11. املاسنج خود را دوباره اجرا کنید. اگر مشکلی وجود نداشته باشد، چند دقیقه کارش به طول می‎انجامد. ممکن است در طول بازنگری که انجام داده‎اید، بازهم یکی دو مورد اشتباه تایپی یا املایی جامانده باشد که کیفیت کار و مراحلی که تاکنون طی کرده‎اید را خراب می‎کند.
  12. توجه داشته باشید که به همراه فایل ترجمه‎ی خود، تمام یادداشت‎ها و نظرات خود را که در مورد ترجمه‎تان نوشته‎اید، برای مشتری یا برای ویراستاران خود بفرستید. اگر قسمت توضیحات ایمیل خالی باشد و صرفاً به امضا اکتفا کرده باشید یا صرفاً نوشته باشید که «لطفاً فایل‌های الصاقی را پیدا کنید»، بیان‌گر تعامل کم شما با مشتری‎تان است. شاید این احساس در مشتری ایجاد شود که فردی که دو خط توضیح زمان تحویل پروژه ننوشته است، شاید زمان کافی برای کنترل کیفیت ترجمه‎اش هم نداشته است. از مدیر پروژه ترجمه تشکر کنید و چشم‎انتظارِ متن بعدی باشید. اگر در حال حاضر مسائلی وجود ندارد که بخواهید راجعش حرف بزنید، یعنی کارها به‌راحتی و بدون مشکل به‌پیش می‎روند. شاید حافظه ترجمه بسیار خوب بوده است یا در غیاب آن، خیلی احساس راحتی کرده‎اید و در انجام کار ترجمه درزمینه‌ی تخصص خودتان لذت برده‎اید.

نکاتی برای ترجمه با کیفیت

اگر در فرایند ترجمه با مشکلات و مسائلی مواجه شدید، بهتر است در یک فایل جداگانه ثبت شوند و هنگام تحویل ترجمه، الصاق شود. این موضوع را با مدیر پروژه ترجمه‎تان در میان بگذارید تا به آن رسیدگی کند. شاید دلیلی وجود داشته است که شما یک ترجمه خاص یا اصطلاح خاص را انتخاب کرده‎اید یا مجبور بوده‎اید از اصطلاحات یا واژگان خاصی منحرف‌شده‌اید. بااین‌حال، اگر این موارد را پیشاپیش اعلام نکنید، ممکن است ویراستاران فرض را بر خطا بگذارند و این موجب اتلاف وقت هر دو طرف خواهد شد و ویراستاران و ارزیاب‎ها ترجمه‎ها و اصطلاحات غیرمنتظره‎ای را پیدا می‎کنند که توضیحی در قبال آن‌ها نیز داده نشده است و مجموعه‎ای از سؤال و جواب‌ها را با خود به همراه خواهد داشت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.